Xuất khẩu của Việt Nam tăng 21,7% so với cùng kỳ lên 319,7 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2026, đưa cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD, theo Chính phủ.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao hơn mục tiêu cả năm 15-16% và thuộc nhóm tăng trưởng tốt trong nhiều năm trở lại đây, theo thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu. Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường khi cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chính sách thương mại - thuế quan của Hoa Kỳ và một số nền kinh tế lớn có nhiều điều chỉnh; giá năng lượng và chi phí logistics tiếp tục tác động trực tiếp đến tăng trưởng và thương mại toàn cầu.

Nhập siêu chủ yếu tập trung ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; nhóm năng lượng như xăng dầu, than; hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và kim loại thường. Chính phủ cho rằng phần lớn nhập khẩu máy vi tính, linh kiện là nguyên liệu, linh kiện trung gian phục vụ sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư. Trong khi đó, sản lượng khai thác dầu khí, than trong nước có xu hướng giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng, phải nhập khẩu để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Với nhóm hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và kim loại thường, nhập siêu cho thấy những hạn chế mang tính cơ cấu khi tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng đủ nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước.

Bộ Công Thương được giao phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối hiện đại và chuỗi bán lẻ quốc tế, triển khai hiệu quả Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030. Bộ sẽ khởi động đàm phán Hiệp định thương mại với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) trong quý III/2026, đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các mặt hàng có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông thủy sản và mở rộng sang các thị trường Halal, Mỹ Latinh, châu Phi.

Bộ Công Thương cũng làm việc với các công ty có chênh lệch lớn giữa nhập khẩu và xuất khẩu trong ngành máy vi tính, linh kiện điện tử; rà soát xác định hàng hóa đã có năng lực sản xuất trong nước để đề nghị tăng thuế nhập khẩu ưu đãi; phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam tổ chức buổi làm việc của Phó Thủ tướng Thường trực với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn ngành điện tử, bán dẫn.

Bộ Tài chính rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ; kiểm tra, kiểm soát trị giá và giao dịch liên kết của doanh nghiệp điện tử nhập khẩu linh kiện từ công ty mẹ hoặc công ty cùng tập đoàn, tránh chuyển giá. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đàm phán nghị định thư mở cửa thêm nông sản, trái cây xuất khẩu; chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU); đẩy nhanh xử lý hồ sơ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, ưu tiên tập trung đủ vốn cho thu mua, tiêu thụ, xuất khẩu nông sản những tháng cuối năm. Bộ Ngoại giao tăng cường ngoại giao kinh tế, huy động cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài kết nối doanh nghiệp xuất khẩu với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối nước sở tại. Bộ Xây dựng điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên trong giai đoạn cao điểm xuất khẩu tại các cảng và cửa ngõ logistics lớn.

Các bộ, ngành nghiên cứu quản lý rủi ro, đơn giản hóa thủ tục, hạn chế chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra, tăng cường liên thông dữ liệu và đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến. Các địa phương rà soát yêu cầu thị trường nhập khẩu theo ngành hàng, hỗ trợ kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng; thường xuyên cập nhật biến động thị trường toàn cầu và cơ hội tận dụng các FTA.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam là đầu mối tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của hiệp hội, doanh nghiệp. Về kiến nghị của các hiệp hội ngành hàng, Chính phủ yêu cầu trả lời rõ ràng, thực chất, xử lý dứt điểm và có văn bản trả lời trong tháng 8/2026; trường hợp vượt thẩm quyền, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.